Ik heb een moeizame relatie met conceptuele fotografie. Maar héél soms doet het mijn hersens een kwartslag kantelen. En dat is het geval bij het werk van Celine van den Boorn. Zij schildert haar eigen werkelijkheid over een bestaande persfoto heen.
Wat is conceptueel?
Conceptuele fotografie is fotografie waarbij het idee belangrijker is dan het beeld zelf. De foto is vooral een middel om een gedachte, vraag of concept zichtbaar te maken. Mijn simpele vertaling: conceptuele fotografen zetten de kijker aan het werk: het beeld blijft zo vaag dat je er zelf maar betekenis aan moet geven, of je moet je door een taaie museumtekst heen willen worstelen.
Maar gelukkig snap ik het idee achter het werk van Van den Boorn wél. Ze legde het uit tijdens een fotografieavond van Picture This in Den Haag (aanrader).
Startpunt: een persfoto
Van den Boorn heeft een afwijkend startpunt voor haar werk: ze struint door beeldbanken op zoek naar een persfoto waarin de mens prominent aanwezig is. Vaak in de rol van toerist, militair of vluchteling. En dan schildert ze de mensen weg. Of nouja, niet helemaal. Wat je dan krijgt is een spanningsveld tussen de mens en landschap. Wat doen wij daar eigenlijk?
Hieronder zie je een close-up van het strandbeeld waarin de mensen weg zijn, maar hun spullen niet. Van den Boorn gaf aan dat ze later spijt had dat ze een foto met een kiezelstrand had uitgekozen. Dat vergt wat extra verfwerk 🙂
Ze gebruikt verschillende methodes om de mens minder prominent te maken. Bijvoorbeeld door ze een kleur te geven waarbij ze toch nog zichtbaar blijven:
En soms beperkt ze zich tot stukjes van een mens. Zoals bij een foto waarin vluchtelingen via het water een grens oversteken. Alleen hun handen zie je nog:
Door alleen de handen te zien, bedenk je zelf de verhalen erbij. Iets dat – denk ik – minder gebeurt als je de mensen had gezien. Want dan was ik gaan kijken naar de gezichten. En afgeleid geraakt door de kleur van de kleding. Maar nu zie ik enkel zoekende, grijpende of zwaaiende handen.
Dit zijn beelden die je eigenlijk in het echt moet zien (handig om haar daarvoor te volgen op Instagram). Zodat je zelf kunt ontraadselen wat verf is, en wat foto. En dan wat gaat mijmeren over hoe het landschap zich tot de menselijke aanwezigheid verhoudt.
Ook zonder mensen: eerder schreef ik al eens over een kunstenaar die de mensen weghaalde uit de werken van Edward Hopper.