Ik ben in een konijnenhol getuimeld; daarin circuleren foto’s waarop per ongeluk een tijdreiziger is vastgelegd. Kan natuurlijk niks van waar zijn, maar tóch wringt er iets zodra ik naar het beeld kijk. Wat als het wel waar is?
Gekke kleren aan
Bovenstaande foto is gemaakt in 1941. Je ziet een menigte bij de opening van een brug in Canada. Bijna alles klopt met het tijdsbeeld, de auto links, de kleding van de aanwezigen en de vele hoeden.
Toch is er iets dat schuurt. Want net rechts van het midden staat een man die uit de toon valt:
Zijn kleding is minder formeel en opvallend modern. Hij draagt een T-shirt, een zonnebril en heeft een kapsel dat eerder bij de jaren negentig lijkt te horen. Hij lijkt meer op een hedendaagse festivalbezoeker dan iemand uit 1941. Wie is die vent?
Het eerste wat ik denk: als je zóveel moeite hebt gedaan om van jaar te wisselen, dan heb je toch ook even aan je kleding gedacht? Hoe kun je zo’n slordigheidsfoutje maken bij zo’n grote onderneming?
En inderdaad, de boel is gewoon verklaarbaar. Want alles wat deze man draagt, bestond al in 1941.
De zonnebril was gewoon te koop, zijn kapsel was niet uitzonderlijk, de camera die hij op zijn buik draagt, past bij die tijd. En zijn t-shirt het lijkt bedrukt, maar heeft een opgenaaid logo van een ijshockeyteam.
Wat overblijft: de man valt op omdat hij andere stijlkeuzes maakt dan de mensen om hem heen. Stijlkeuzes die vaag iets weg hebben van hoe we ons nu kleden.
Greta Thunberg als tijdreiziger
Goed, nog een voorbeeld. Maar dan andersom. Op onderstaande foto zien we Greta Thunberg, maar dan in 1898 als mijnbouwmeisje. Ze lijkt inderdaad wel op Thunberg.
Je ziet alleen wat je (her)kent
Je blik richt zich op dat wat je kent. Alles wat je niet weet, dat zie je ook niet. Ik ervaar het nu ook terwijl ik een boek over bomen lees. Hoe meer ik weet, hoe meer ik zie wanneer ik naar een boom kijk.
Die kerel die moderne kleding aan heeft valt op. Dat is er één van ons, dacht ik heel even. Maar dat is meteen de minst logische – en meest ingewikkelde – verklaring voor wat je ziet. Oftewel: pas altijd Ockham’s Razor toe: gebruik geen ingewikkelde verklaringen als een eenvoudigere volstaat. Ook niet als ze veel spannender zijn 🙂
En dan mijnbouwmeisje Greta Thunberg. Een foto is een beeld vanuit één hoek. Dan is het een stuk makkelijker om op iemand anders te lijken. Bovendien kennen zóveel mensen het gezicht van Thunberg, dat vergroot de kans dat iemand haar dubbelganger – of een tijdreiziger – spot.
Een hoop heibel om niks dus. Maar toch iets om naar terug te verlangen als AI zometeen alleen maar verzonnen foto’s uitspuugt.
Zeer losjes gerelateerd: een fotoserie over mislukte dubbelgangers in de Belgische huizenwereld.